KOLONYA NEDİR? 

KOLONYA NEDİR? 

20 Aralık 2021

KOLONYA NEDİR? 


Kolonya, Covid-19 salgını ile birlikte pandemi döneminin hayatımızda başlamasından sonra daha sık kullanarak hemen hemen herkesin çantasında masasında bulundurduğu kendimizi, gün içerisinde kullandığımız kişisel bakım aletlerimiz, masamızı temizlemek dezenfekte etmek için kullandığımız üründür.
Bilinen en eski koku ürünlerinden biri olan kolonyanın 80°'lik alkol oranı ile parfümden ayrılmaktadır. 'Kolonya' kelimesi Almanya’nın Köln kentinden dünyaya yayıldığı için İngilizcede, 'Köln' kelimesinin karşılığı olan 'cologne' şeklindedir. Fransızlarda, Köln için 'cologne' sözcüğünü kullanır. Almanlar ise kolonyaya 'Kölnisch wasser' adını verir. Türkçeye 'kolonya' olarak geçmiştir.
Güzel koku, insanların yüz yıllardır ihtiyaç duyduğu ve aradığı bir gerçektir. İnsanlarda koku alma duygusu hayvanlara göre daha alt düzeyde. İnsanlar, kokularla yiyecekleri sınıflandırır, güzel ve kötü kokuları ayırt eder ve davranışlarını ona göre değiştirir. Aromalı kokular insanlara çok farklı duygular yaşatabilir. Örneğin, 10 yıl önce kullandığımız bir kolonyayı tekrar kullandığımızda hemen 10 yıl öncesine gideriz, anılarımız gözlerimizin önünden geçiverir. Tarifsiz mutluluklar yaşatabilir bu kokular. Kolonya da bu anlamda son 200 yıldır insanlar için çok cazip bir kokudur.
Günümüz de en popüler olan, geçmişte de olduğu gibi limon kolonyasıdır. Kolonyanın bulunması ile ilgili çeşitli rivayetler vardır. Ancak en bilinen gerçek, İtalyan bir parfümcünün, 18. yüzyılın başlarında parfümün merkezi konumundaki İtalya’da değil Almanya’nın Köln kentinde kolonyayı icat etmesidir. Geçmişte erkekler için üretilen bir parfüm çeşidiydi. Günümüzde her yaş grubundan insanın kullandığı hem parfüm hem de hijyen üründür. Ülkemizde konukları karşılarken bile kullanılmaktadır.

Osmanlı ve Türkiye’de Kolonya Tarihi


Osmanlı'da kolonyanın izlerine 2. Abdülhamit döneminde rastlanmaktadır. O dönemde alkollü ıtriyat olarak 'eua de cologne' ithal ediliyordu. İlk yerli alkol üretimi 1882 yılında Ahmet Faruki'  dir. Aynı zamanda birçok ilacı da üreten isimdir.  Halk o dönemde Faruki' nin ürettiği kokuya 'odikolon' demişleridir. Daha sonrasında kolonya suyu olarak anılmıştır. Kolonya kelimesinin isim babası ve yayılmasını sağlayan isimde Ahmet Faruki' dir.
Kolonya, ucuz ve hafif kokusu ile Osmanlı’nın son dönemleri ve Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarına kadar hızla yayılmıştır. Ferahlatıcı özelliği sebebiyle gül suyunun yerini almıştır. Ahmet Faruki’ den sonra çok sayıda yerli üretici kolonya üretmeye başlamış. Ethem Pertev, Hasan Hassan, Hasan Şevki, Süleyman Ferit, Evliyazade Nureddin, Ekrem Yalçın, Kemal Kâmil ve Eyüp Sabri Tuncer, yerli kolonyanın ilk temsilcileridir. Süleyman Ferit’in “Altın Damlası”, adlı kolonyası, hala İzmir’in en meşhur kolonyasıdır.
Günümüzde de birçok ilin ünlü kolonyası bulunuyor. Meşhur bazı kolonya türleri şunlardır; İzmir’in Altın Damlası, Gizli Çiçek ve İzmir Geceleri kolonyaları, Rize’nin Çay Kolonyası, Antalya’nın Turunç Çiçeği Kolonyası, Eskişehir’in Anıl Kolonyası, Ankara’nın Eyüp Sabri Tuncer kolonyaları, Düzce’nin Ceviz Yaprağı Kolonyası ve Tütün Kolonyası, Amasya’nın Elma kolonyası, Isparta’nın Gül Kolonyası, Trabzon’un Hamsi ve Fındık kolonyaları, Edremit ve Ayvalık’ın Zeytin Çiçeği kolonyaları, Sındırgı’nın Çam Kolonyası, Balıkesir’in Beyaz Zambak kolonyası…

1950’den günümüze kadar çeşitli kimyasal işlemlerle kolonya sektörü gelişmiş, çok farklı ürünler ortaya çıkarılmıştır.

Kolonya ile Parfüm arasındaki Fark


Kolonya ile parfüm arasında içindeki etil alkol oranına göre değişir. Parfümdeki etil alkol oranı %25 iken, kolonyada bu oran %3'e kadar düşmektedir. Pahalı ve özel parfümlerde etil alkol oranı %40 ile %50'ye kadar çıkabilmektedir.  Kolonyadaki alkol miktarını derecesi belirlemektedir. Örneğin 80 derecelik kolonyada 883 ml etil alkol bulunmaktadır. Parfümlerde alkol dışında esans ve yağlar içerir. Alkol ve yağ miktarı düştükçe parfümün ağır kokusu hafifler. Kolonyanın parfümden farklı bir özelliği de ferahlatıcı yapısıdır. Cilde sürülen kolonyadaki alkol hava ile temasında hızla buharlaşır. Buharlaşan alkol molekülleri çevreden ısı çeker ve cilde serinlik verir. Ayrıca kolonyanın keskin kokusu ayıltıcı etki yapar. Kolonyanın kokusu daha kısa süre kalırken, parfümler uzun süre kalıcı olabilir.

Kolonya İçeriği

Kolonya, birçok çiçeğin ve meyvenin aromasından veya yağından üretilebiliyor. En yaygın kolonya içeriği şunlardır; limon, portakal (acı, kan), mandalina, bergamot, greyfurt aromaları… Aynı zamanda neroli, lavanta, biberiye, kekik, turunç yaprağı, yasemin, iğde ve tütün yağları da içerebiliyor.

Evde Kolonya Yapımı

Kolonya, her ne kadar büyük fabrikalarda üretilse de evimizde de kolonya yapılabilir. İlk olarak 'etonol' adı verilen etil alkol (C2H5OH) elde etmek gerekiyor. Kolonyalarda metil alkol sağlığa büyük zararları vardır. Bu sebeple kullanılmamalıdır. Limon kolonyası için 883 ml etil alkol, 15 ml limon esansı, 152 ml damıtılmış su hazırlanır. Limon esansı etil alkol ile çözülür. Daha sonra 1 litreye kadar damıtılmış su ilave edilir. Son işlemde çözelti bir bez veya süzgeçle süzülür. Ve ev yapımı kolonyamız hazır.

 Bunları Biliyor Musunuz?


•    Dünyanın en popüler doğal kokusunun vanilya kokusu olduğu belirtiliyor. Bunun sebebi, anne sütünde bu kokunun bulunması olarak gösteriliyor. Yani insanın ilk tanıştığı kokulardan biri.
•    Dünyada en sevilen kokunun bir bebek pudrası olduğu iddia ediliyor.
•    Bir araştırmaya göre, mağazalardaki ürünlerin üzerindeki güzel kokuların müşterilerin ürünü alması için teşvik ettiği tespit edilmiş.
•    ABD’deki Columbia Üniversitesi tarafından yapılan bir araştırmaya göre, koku duygusu azalan insanların 4 yıl içinde öldüğü belirlenmiş. Yani, koku duygusundaki azalmanın teşhis edilememiş bir hatalığın belirtisi olabildiği iddia ediliyor.
•    Genel olarak parfüm kadınlar için, kolonya erkekler için gibi bir algı vardır. Çünkü erkekler her zaman hafif kokulara ilgi duyar.
•    Köln’de 1799 yılında üretilmeye başlanan “4711” adlı kolonya, günümüzde hala üretilen en eski kolonya markasıdır.
•    Yüzde 80 ila 95 oranında etil alkol içeren kolonya, ağzı kapalı ve güneş ışığından uzak bir ortamda 5 yıl bozulmadan durabilir. 
•    Etil alkolden daha ucuz olan metil alkolden üretilen kolonyalar içildiğinde körlüğe yol açar. Aşırı tüketimi öldürür.
•    Eski Sovyet ülkelerinde kolonya çeşitleri votka ile karıştırılarak alkollü içki olarak kullanılıyordu.
•    II. Abdülhamit döneminde konuk ağırlama ritüeli olan gül suyu, kolonyanın ithal edilmeye başlanması ile yerini kolonyaya bıraktı. Günümüzde kolonya, konuk ağırlamada kullanılan en eski ananedir.